Σημαντικοί φορείς κοινωνικοποίησης του ανθρώπου

Όλοι μας έχουμε την ανάγκη να ανήκουμε σε μια ομάδα – σε ένα κοινωνικό κύκλο , όλοι έχουμε την ανάγκη να μιλήσουμε , να συναναστραφούμε με κόσμο , να εισαχθούμε σε μια παρέα , να έχουμε έναν φίλο – μία φίλη . Αυτή η ανάγκη του ανθρώπου είναι σημαντική , γιατί χάρη σ’ αυτή μπορούμε να έχουμε μια ενδιαφέρουσα ζωή . Θα ρωτούσε κανείς ,βέβαια , πώς η ζωή μας μπορεί να ονομάζεται ενδιαφέρουσα ; Αν είμαστε όλοι οι άνθρωποι της Γης ίδιοι – δηλαδή ίδια γλώσσα , ίδια ενδιαφέροντα , ίδιες αντιλήψεις , απόψεις , γνώμες κ.λ.π.- Η ζωή μας θα ήταν πραγματικά πολύ βαρετή !

 

Γράφει : Μαρία Σιφναίου

Ας γνωρίσουμε λίγο καλύτερα λοιπόν , τους φορείς που συμβάλλουν σημαντικά στην εισαγωγή του ανθρώπου σε μια κοινωνία . Κυρίως θα ασχοληθούμε με τους πρωτογενείς φορείς κοινωνικοποίησης .

• << Οικογένεια >>
________________

Ως πρωτογενής φορέας κοινωνικοποίησης , η οικογένεια διαμορφώνει σημαντικά τους κανόνες , τις συνθήκες , τις αξίες και τις αντιλήψεις του ανθρώπου από την στιγμή της γέννησής του . Ειδικότερα , η οικογένεια αποτελεί τον καθοριστικής σημασίας φορέα τόσο για την επιβίωση όσο και τη συναισθηματική ανάπτυξη του ατόμου κατά την παιδική του ηλικία .

Σε κάθε κοινωνία οι όροι συγγένειας , η δομή και το μέγεθος της οικογένειας αποτελούν παράγοντες που οδηγούν σε διαφορετικούς τρόπους συμπεριφοράς . Η Οικογένεια, ωστόσο, παραμένει και σήμερα ένας βασικός τόπος στη διαδικασία της κοινωνικοποίησης και ένα καταφύγιο αλληλεγγύης για τα άτομα, παρ ‘όλες τις διαφοροποιήσεις που έχουν επέλθει στο θεσμό , στον οποίο παρατηρείται μια περισσότερο χαλαρή σύνδεση των μελών από ο,τι παλαιότερα ( ελεύθερη συμβίωση , διαζύγια , αυτονόμηση του ατόμου από την οικογένεια ).

Τα παρακάτω συμπεράσματα , στα οποία καταλήγει μεταξύ άλλων η έρευνα του Ε.Κ.Κ.Ε. , δείχνουν την τάση των νέων να επικοινωνούν ουσιαστικά με τους γονείς τους .

<< Οι νέοι επιδιώκουν να συζητούν με τους γονείς τους , και μάλιστα τα κορίτσια περισσότερο από τα αγόρια . Θέματα που τους απασχολούν είναι αυτά των σπουδών , του σχολείου , οικονομικά και επαγγελματικά , εύρεσης εργασίας κ.ο.κ. Επίσης συζητούν , ιδιαίτερα τα κορίτσια , τα αισθηματικά και τις σχέσεις με το άλλο φύλο . Πάντως τα προς συζήτηση θέματα ποικίλα από σοβαρά ή όχι , επίκαιρα , θέματα προβληματισμού . Αυτό δείχνει τη μεγάλη ανάγκη επικοινωνίας που έχουν οι νέοι , στην οποία , με την σειρά τους , θα πρέπει να ανταποκρίνονται οι γονείς >> ( Α. Τεπέρογλου 1999: 121 ).

* Επιπρόσθετα σημαντικό ρόλο παίζει όμως και η παρέα*

• << Παρέα συνομηλίκων >>
_________________________

Η παρέα διαμορφώνει τον τρόπο επικοινωνίας, τη σκέψη και τα πρότυπα συμπεριφοράς των παιδιών . Η αποδοχή των κανόνων της ομάδας ( π.χ. γλωσσικός κώδικας , ντύσιμο , ποδοσφαιρικές προτιμήσεις κ.α.), αποτελεί στοιχείο που ευνοεί την αίσθηση του ανθρώπου ( ειδικότερα του παιδιού ), ότι ανήκει σε μια ομάδα των συνομηλίκων . Η αποτελεσματικότητα της επιρροής της παρέας εξαρτάται από την συχνότητα της επαφής και είναι ιδιαίτερα σημαντική και κρίσιμη μέχρι την ενηλικίωση του ατόμου . Με την παρέα τα παιδιά ανεξαρτητοποιούνται από την οικογένεια , αναπτύσσουν αυτοπεποίθηση και κοινωνικές δεξιότητες ( παράδειγμα … Επικοινωνία , συνεργασία , ομαδικότητα ). Υπάρχει ωστόσο η πιθανότητα να ακολουθήσουν αρνητικά πρότυπα συμπεριφοράς ( π.χ. εξαρτησιογόνες ουσίες , χουλιγκανισμός κ.α. ) ,στη προσπάθεια τους να αντιδράσουν στο οικογενειακό περιβάλλον και να προβάλλουν μια κακώς εννοούμενη ανεξαρτησία .

Σε πολλές κοινωνίες ( και ιδίως στις δυτικές ), η διαδικασία ωρίμανσης του ατόμου αποδίδεται με έννοιες που αποτελούν ταυτόχρονα και ταξινομικές κατηγορίες όπως » παιδί » , » έφηβος » και » ενήλικας » . Οι παραπάνω κατηγορίες , που περιγράφουν τη φάση ωρίμανσης ή γήρανσης του ατόμου δεν είναι μόνο εργαλεία των κοινωνικών επιστημόνων , είναι ορατές και παρατηρήσιμες μέσα στις ίδιες τις ομάδες που συγκροτούν τα μέλη κάθε κατηγορίας ( παρέες , λέσχες κ.α ). Αν σκεφτούμε τι είναι αυτό που κάνει τις πιο πάνω κατηγορίες διακριτές , θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι αυτό που τις οριοθετεί – και επομένως διαφοροποιεί την παρέα – είναι η εμπειρία της κοινωνικοποίησης . Παρέες και σύλλογοι είναι μορφές ( τυπικές ή άτυπες δεν έχει σημασία ) που προσδιορίζουν τις επιλογές μας ( ανήκουμε σε αυτή τη λέσχη και όχι στη άλλη ) , εκφράζουν το αίσθημα του ότι ανήκουμε κάπου ( επιλέγουμε αυτούς για παρέα και όχι τους άλλους ) και σκιαγραφούν κομμάτι του κοινωνικού μας εαυτού ή της κοινωνικής μας ταυτότητας ( » είμαστε οικολόγοι «) ή » είμαστε ροκάδες «.

Τέλος , καταλαβαίνει κανείς πόσο σημαντικοί είναι αυτοί οι φορείς , ο άνθρωπος έχει ανάγκη να κοινωνικοποιηθεί , να λέει πως πράγματι , ανήκει κάπου , ότι μιλάει με κάποιον … Γιατί είναι ένα από τα δικαιώματα του …
Ο κόσμος μας , στηρίζεται στην σωστή ανατροφή του ατόμου αρχικά από την οικογένεια , ύστερα από το σχολείο και αργότερα να μπορείς να αντεπεξέλθει στις συνθήκες της αγοράς εργασίας . Χάρη σ’ εκείνους τους ξεχωριστούς φορείς στηρίζεται στα πόδια της μια ολόκληρη κοινωνία .

Εκείνη η κοινωνία της δημοκρατίας , του πολιτισμού , της δημιουργίας , της ελευθερίας , της Τέχνης … Μα πάνω από όλα η κοινωνία του ανθρώπου !!